Schippers: Toch maar op gevoel

Uiteindelijk vind ik het boekje redelijk saai geworden. Tijdens de beoordeling merkte Karin terecht op dat we dit al zo vaak hebben gezien. En bij klasgenoten kwam de presentatie aan de muur ook niet echt over.

Ik heb nu de opdracht gekregen om de presentatie aan de muur te vermengen met het boekje. Zelf wil ik er mijn eigen gevoelsfoto's ook aan toe voegen. Ik had ze toch al geselecteerd om in eerste instantie aan de muur te presenteren. Ik ga die foto's als uitgangspunt maken om het verhaal opnieuw te vertellen. Op die manier ziet de lezer de reis door mijn ogen, maar komen er ook nog wat 'informatievere' journalistieke foto's tussendoor.

Schippers: Het boekje

Nadat ik aan (mijn docent) Karin mijn worsteling met het vinden van 'mijn' verhaal had uitgelegd, adviseerde zij om die worsteling uit te beelden. Want dat was blijkbaar mijn verhaal: het gevoel opgesloten te zitten op een boot met vijf mannen en niet de mogelijkheid hebben om even af te stappen om het geheel te laten bezinken.

Ik heb daarom inderdaad een selectie gemaakt van beelden die bij dat gevoel aansluiten.

Maar een paar dagen voor de presentatie vond ik het toch wel erg zonde om de rest van het verhaal niet te vertellen. En ik wilde eens experimenteren in hoeverre het me zou lukken om een fotojournalistiek document te maken. En ondanks dat ik al bijna een jaar roep dat ik nooit een boekje zou maken van mijn foto's (want ik vind het zonde om het mooiste materiaal weg te stoppen en niet aan de muur te presenteren), ben ik in dit geval overstag gegaan.

Het moest een soort tijdschrift worden (a4-formaat) waarin de reis op een redelijk chronologische volgorde aan de lezer voorbij zou trekken. De foto's zouden her en der ondersteund worden met wat verklarende en informerende teksten.

Het maken van het boekje was echt de hel. Ik heb geen InDesign en daarom dus de pagina's in Photoshop opgemaakt. Daarvoor heb ik eerst de pagina's met foto's op de grond uitgelegd (net als een plank die we altijd maken bij de verschillende tijdschriften waar ik heb gewerkt) en daarna heb ik van kleine blaadjes een dummy gemaakt zodat ik kon berekenen hoe de paginanummering zou worden en welke foto's dan tegenover elkaar zouden komen te liggen.

Omdat een redelijk onsympathieke medewerkster van een copyshop mij vertelde dat ik de pagina's het beste als jpeg kon aanleveren, ben ik uiteindelijk nog tot 3 uur na sluitingstijd in een andere copyshop bezig geweest om het geheel te printen. Ik had de bestanden beter als psd kunnen houden, want dan waren ze een heel stuk lichter en kwamen ze sneller uit de printer...

Het boekje kreeg bewust een vrij technische titel: Basel-Antwerpen. Op deze manier wilde ik een duidelijk onderscheid maken tussen dit journalistieke werk en de foto's die ik aan de muur presenteerde: de relatie van de mannen onder de titel Mannen onder mekaar:

Schippers: op zoek naar mijn beleving

Tja.. daar kom je dan thuis met een kleine 1200 foto's en nog steeds geen idee welk verhaal je nu precies wilt vertellen. Extra lastig is het, dat bij deze documentaire opdracht we ook nog eens geacht werden om de grenzen van de realiteit op te zoeken en te experimenteren met fictie.

Er is één heel voor de hand liggende manier om hier een fictie verhaal van te maken, en dat is door er een soort Brokeback Mountain verhaal van te maken aan de hand van de foto van de twee 'zoenende' matrozen. Ondersteund door foto's van het stoeien met de schipper. Maar dat wil ik die jongens echt niet aandoen. Ten eerste kan ik het tenover hen niet maken. En ten tweede vind ik het gewoon zonde van het verhaal en alle andere foto's die ik heb gemaakt.

Tijdens de reis en ook erna heb ik geprobeerd om los te komen van het verhaal om er van een afstandje naar te kunnen kijken. Dat maakt het selecteren van beelden en het abstraheren van het verhaal een stuk makkelijker. Maar dat lukt niet. Of ik de foto's nu een week of een maand in de kast leg, zodra ik ze bekijk zit ik voor mijn gevoel weer op de boot.

Een ander probleem waar ik tijdens het fotograferen ook al tegenaan liep, is mijn journalistieke blik. Zodra ik op locatie een camera in mijn hand neem, schiet ik in de reportage-modus. En het is nou juist de bedoeling dat ik een documentaire maak, dat ik er dus iets van mijzelf in stop: mijn eigen mening.

Schippers: Mannen onder mekaar

Aan boord van de Camaro II viel mij vooral de relatie tussen de twee schippers en de drie matrozen op. Het was echt een hecht team. De twee schippers Marco en Herman werkten op gelijk niveau samen, er was geen eerste of tweede schipper. Ze voeren zes uur op en zes uur af en verdeelden de rest van de klusjes onderling.

De twee oudste matrozen (Piet, 19 en Rob, 21) voeren al een tijdje met hun mee, waardoor de schippers wisten wat ze aan hun hadden. De enige die een beetje buiten de boot viel, was René, de 16-jarige leerling matroos. Het weekend dat ik meevoer was de laatste vaart binnen zijn proeftijd, die maandag zou hij te horen krijgen of hij een vast dienstverband zou krijgen of dat hij weg moest.

Herman en Marco waren heel streng voor de jongens, maar aan de andere kant hadden ze ook heel veel lol met ze. De jongens maakten continu grapjes over hun 'bazen'. Marco zat de jongens ook vaak achterna (vooral Piet).

Er hing een heel gemoedelijke sfeer aan boord, met uiteraard de nodige seksistische mannengrappen.. Het kwam op mij niet over alsof ze zich anders voordeden dan normaal omdat ik erbij was. Misschien dat de twee matrozen (Piet en Rob) tegen het einde iets baldadiger werden en zich wat meer gingen uitsloven voor de camera (waardoor ik echt een geweldige foto heb waarin ze hun tong in elkaars mond steken), maar verder deed iedereen gewoon waar hij zin in had.

Ik mocht ook echt overal bij aanwezig zijn, ook bij de gesprekken die de schippers met de matrozen hadden over het wel of niet verlengen van het contract van René. Zelf had ik het gevoel dat het niet nodig was dat ik daarbij was. Ook mocht ik overal fotograferen, zelfs in de slaapkamer van één van de schippers om de foto's van zijn kinderen op zijn nachtkastje vast te leggen (uiteraard heb ik wel van tevoren toestemming gevraagd).

Fotoproject binnenvaartschippers

Laat ik dit weblog eens gebruiken waarvoor hij is bedoeld: het bijhouden van de ontwikkeling van mijn fotoreportages.

Van 1 tot 4 december ben ik meegevaren met de Camaro II, een binnenvaartschip dat containers vervoert tussen Rotterdam/Antwerpen en Basel.

We zijn opgestapt in Basel in de nacht van donderdag op vrijdag en begonnen vrijdagochtend met laden in de havens van die Zwitserse stad.

De Camaro II is het 'hoofdschip'; terwijl de twee schippers Marco en Herman bezig waren om her en der deze bak te laden, voeren de drie matrozen met een kleiner schip en een losse duwbak om de rest van de containers op te halen. Nadat we Basel uit waren, werden deze bakken aan elkaar verbonden, en verderop aan de Rijn kregen we er nog een vierde bak bij.

Hierdoor werd het totale gevaarte 182 meter lang, en 21 meter breed.

We hoefden hierna alleen nog maar te laden in Strasbourg, waar voornamelijk containers met auto-onderdelen aan boord kwamen.

Onderweg naar Antwerpen moesten we door zeven sluizen. Soms paste het hele schip er in één keer in, en soms moesten alle bakken worden losgekoppeld omdat de sluis te smal was.